Pierwsza wizyta dziecka w gabinecie stomatologicznym

Pierwsze spotkanie dziecka z dentystą jest wydarzeniem, które może mieć poważne konsekwencje dla jego późniejszego nastawienia do leczenia stomatologicznego. Negatywne doświadczenia z dzieciństwa, związane z kontaktem z dentystą, mogą być jedną z przyczyn dentofobii.

W przypadku dzieci można mówić o dwóch głównych powodach strachu przed stomatologiem. Pierwszy powstaje na bazie własnych, bolesnych przeżyć podczas leczenia, drugi natomiast wynika z przekazania dziecku komunikatu, że leczenie dentystyczne wiąże się z bólem. Dziecko odbiera wówczas sygnał, że wizyta u stomatologa jest równoznaczna z odczuwaniem bólu.

Jedną z podstaw zapobiegania dentofobii u dzieci jest edukacja rodziców w tym zakresie, a zwłaszcza uświadomienie im znaczenia i konsekwencji pierwszej wizyty u dentysty. Poniżej znajdują się praktyczne wskazówki dla rodziców, które pomogą odpowiednio przygotować dziecko na pierwszą wizytę w gabinecie stomatologicznym oraz zmniejszyć jego strach przed nią.

RADY DLA RODZICÓW

• Rozmowa z dzieckiem. Przed wizytą u dentysty należy koniecznie porozmawiać z dzieckiem i szczegółowo wyjaśnić mu przebieg wizyty. Dziecko odczuwa lęk przed nieznanym, więc można powiedzieć mu, że idzie z mamą na spotkanie z nowym znajomym – dentystą, który np. sprawdzi, czy zęby są zdrowe. 
• Zabawa w dentystę. Stwarzanie w domu atmosfery, że wizyta u stomatologa to coś strasznego, sprawi, że dziecko przejmie negatywne nastawienie rodziców i niepotrzebnie zacznie się bać. Jednym ze sposobów ograniczenia obaw jest wspólna zabawa w dentystę lub czytanie książeczek związanych z wizytą w gabinecie.
• Wybór dentysty. Przed decyzją o wyborze lekarza rodzice powinni osobiście odwiedzić gabinet i porozmawiać ze stomatologiem dziecięcym. Warto pamiętać, że przyjazny gabinet to nie tylko wystrój budzący pozytywne skojarzenia i specjalnie przygotowany kącik dla dziecka, ale przede wszystkim życzliwy personel, który potrafi odpowiednio postępować z dzieckiem w sytuacjach stresowych. 
• Wizyta adaptacyjna. Kontakt dziecka z dentystą najlepiej jest rozpocząć od wizyty kontrolnej, która pozwoli maluchowi zapoznać się z nowym miejscem. Stomatolodzy zalecają, aby miała ona miejsce nie później niż do 3. roku życia.
• Pierwsze leczenie. Nie zawsze jednak pierwsza wizyta u stomatologa może być wizytą adaptacyjną. Czasami już podczas pierwszej wizyty okazuję się, że zęby dziecka wymagają leczenia. W takim przypadku ryzyko negatywnych skojarzeń z dentystą jest większe i tym baczniejszą uwagę należy przywiązywać do wyboru stomatologa dziecięcego.
  W przypadku strachu dziecka przed bólem lekarz może zastosować miejscowe znieczulenie, np. poprzez użycie bezigłowych strzykawek czy podanie podtlenku azotu.
• Przebieg wizyty. Rodzic powinien zwrócić uwagę, aby podczas wizyty stomatolog posługiwał się zrozumiałym dla dziecka językiem i unikał specjalistycznych, często budzących lęk sformułowań typu „ekstrakcja” czy „borowanie”. Lekarz może zaangażować dziecko w proces leczenia,
  np. przez wybór koloru materiału do wypełnień, tak aby czuło, że współuczestniczy w podejmowanych decyzjach.
• Planowanie wizyty. Najlepsza pora na wizytę u dentysty to ten moment w ciągu dnia, w którym dziecko ma zazwyczaj najlepszy humor, nie jest śpiące ani zmęczone. Dlatego warto umawiać się na konkretną godzinę. Jeżeli czas oczekiwania w kolejce się przedłuży można zainteresować dziecko książeczką lub zabawką.
• Nagroda. Zakończeniem wizyty powinna być nagroda, np. dyplom za odwagę czy wizyta w kinie. Stanowić ona będzie motywację do następnych wizyt w gabinecie stomatologicznym.
• U dzieci z zaburzeniami rozwoju może występować zjawisko nadwrażliwości dotykowej jamy ustnej. Wówczas konieczna będzie pomoc specjalisty. Więcej...
  

Kiedy zgłosić się z dzieckiem do stomatologa?

Pierwsza wizyta dziecka w gabinecie stomatologa powinna odbyć się wówczas, gdy wyrzynają się pierwsze zęby mleczne, aby sprawdzić czy są zdrowe i prawidłowo ustawione. Kolejne wizyty powinny mieć miejsce co 3 - 4 miesiące. Wczesny, pozbawiony bólu kontakt dziecka z lekarzem stomatologiem oswaja je z wizytami u lekarza i przygotowuje dziecko do leczenia zębów, jeżeli zajdzie taka potrzeba.

Do higieny jamy ustnej należy przyzwyczajać niemowlę od pierwszych miesięcy życia.

• Gdy dziecko nie ma jeszcze zębów, wskazane jest po każdym karmieniu przemywanie jamy ustnej gazą zamoczoną w przegotowanej wodzie lub naparze rumianku. W ten sposób likwiduje się bakterie w jamie ustnej, których rozwojowi sprzyja zaleganie pokarmu. Dziecko należy jak najwcześniej przyzwyczajać do szczoteczki i samodzielnego szczotkowania zębów, traktując to początkowo jako zabawę.
• Gdy dziecko ma l,5 roku powinno rozpocząć naukę posługiwania się szczoteczką do zębów.
• Gdy ma 3 - 4 lata i potrafi już płukać usta może zacząć używać pasty do zębów z fluorem dla dzieci.
• U dzieci w wieku 4 - 5 lat rozpoczyna się naukę prawidłowego czyszczenia poszczególnych powierzchni zębów. Dobre oczyszczenie zębów jest zabiegiem trudnym nawet dla dorosłych i dlatego do 7 - go roku życia zabieg ten powinni prowadzić i nadzorować rodzice.

Jak zmniejszyć ryzyko próchnicy u dziecka?

• starać się ograniczyć słodkie pokarmy, zwłaszcza między posiłkami; dobrą zasadą jest wprowadzenie jednego "słodkiego" dnia w tygodniu
• jako podwieczorek dobrze jest podawać głównie owoce lub niesłodzony jogurt
• dobrze jest pamiętać, że korzystniejsze są słodycze które dziecko zjada szybko, a nie ssie lub żuje przez dłuższy czas
• podczas posiłków można zamiast syropów owocowych podawać rozcieńczone wodą soki ze świeżych owoców; poza tym podawać dziecku do picia wodę lub mleko
• starać się nie używać słodyczy jako nagrody
• słodzone napoje lepiej jest podawać z kubka, a nie z butelki
• nie należy przyzwyczajać dziecka do częstego picia z butelki, ponieważ w ten sposób zęby są zbyt często obmywane słodkim, gęstym płynem
• dobrze jest przed kupieniem gotowego pokarmu dla dziecka (mleko modyfikowane, kaszki, kleiki, zupki) sprawdzić na etykiecie czy nie zawierają dodatku cukru
• nie można zapominać, że syropy i miód są próchnicotwórcze
• pamiętać, aby regularnie czyścić dziecku zęby
• regularnie kontrolować stan jamy ustnej u lekarza stomatologa
• dodatkowo żuć bezcukrową gumę po posiłku w sytuacji, gdy nie można umyć zębów

 Na podstawie opracowania: dr Mirosława Huflejt-Łukasik - psycholog, dr Katarzyna Mandalian - stomatolog